Björn H. Jakobsson 05.06.1894-17.08.1977

<p>Björn Jakobsson var fæddur á Varmalæk í Borgarfirði 5. júní 1894. Hann var yngstur fimm barna hjónanna Jakobs Jónssonar og Herdísar Sigurðardóttur, sem þar bjuggu. Hann ólst upp hjá foreldrum sínum á Varmalæk, var vetrartíma við nám í Reykjavík og i eldri deild Hvítárbakkaskóla veturinn 1911-12. Var heima til vorsins 1920 er hann réðst að Hvítárbakkaskóla sem ráðsmaður við bú skólans og jafnframt kennari í eitt ár. Lét þá af ráðsmennskunni, en var áfram kennari til vorsins 1926. Ári síðar kvæntist hann Guðnýju Kristleifsdóttur frá Stóra-Kroppi. Flutti hann þangað og átti þar heima til ársins 1952, er hann flytur aftur heim að Varmalæk. Konu sína missti Björn árið 1932.</p> <p>Hann gerist kennari við Reykholtsskóla og gegnir því starfi til sjötugsaldurs. Vann þá oftast við búskap á sumrin. Flutti í Borgarnes árið 1964 og tók þá að sér útgáfu á riti f. h. Kaupfélags Borgfirðinga, „Kaupfélagsritinu“, og gegndi því starfi til æviloka. Síðustu ár sín var Björn á Dvalarheimili aldraðra í Borgarnesi. Hann andaðist 17. ágúst 1977.</p> <p>Björn var fremur lágur vexti, grannur og léttur í hreyfingum. Hann var bráðgreindur og hafði ákveðnar skoðanir á mönnum og málefnum. Hann var góðum hæfileikum búinn, hafði ríka tónlistargáfu, prýðisvel ritfær, bráðhagur í höndum og kappinn og ákafinn við þau verk sem hann vann var einstakt.</p> <p>Skólaganga Björns vara ekki löng miða við hvað nú tíðkast. Skóli hans var fyrst og fremst uppeldi í hópi systkina hjá foreldrum sínum, sem bæði voru af hinum merkustu ættum úr sveitum Borgarfjarðar; bjuggu á góðjörð og á heimili þeirra voru húslestrar og kvöldvökur með lestri og söng fastur liður, auk þess sem fjölskyldan fylgdist vel með nýjungum í allri verkmenningu.</p> <p>Björn hóf sitt orgelnám hjá Helgu systur sinni, en var síðar vetrartíma í Reykjavík og naut þá tilsagnar Hallgríms Þorsteinssonar söngkennara. Síðar sótti hann nokkra tíma hjá Önnu Petersen. Laust eftir fermingu byrjaði Björn að leika á orgel við athafnir í kirkjum. Var organisti í Bæjarkirkju í rúm sextíu ár, lék þar síðast á jólum 1975. Söngur og tónlistariðkun var honum hálft lífið. Hann byrjaði ungur að kenna söng í Hvítárbakkaskóla og í Reykholti fengu margir sín fyrstu kynni af kórsöng hjá Birni. Um skeið starfaði Björn hjá Kirkjukórasambandi Íslands, og þjálfaði þá kóra víða á Suðurlandi og í Borgarfirði.</p> <p>Björn samdi fjöldamörg sönglög, bæði sálma- og ljóðalög. Árið 1973 gaf Kaupfélag Borgfirðinga út nótnabók með sönglögum hans. Auk þeirra lét hann eftir sig í handritum allmörg lög. Björn hlaut fyrstur tónskálda verðlaun úr „tónmenntasjóði kirkjunnar“, fyrir frumsamin sálmalög og organistastörf. Heimili Kristleifs á Stóra-Kroppi var einstakt. Þar hallaði aldrei orði. Og öllum, sem þekktu Guðnýju Kristleifsdóttur, konu Björns, ber saman um að hún hafi verið afbragð kvenna.</p> <p>Því hlýtur það að hafa markað djúp spor í líf Björns að missa hana eftir aðeins fimm ára sambúð. En vist hans á Stóra-Kroppi hefur vafalaust þroskað tilfinningu hans til ritaðs máls, og einnig átt drjúgan þátt í að móta hans lífsskoðun. Björn var trúr samvinnustefnunni, taldi hana "allra stefna ágætasta" . Hann var ákafur bindindismaður, en um lífsskoðun hans að öaru leyti vil ég vitna til þess, sem hann hefur sjálfur skrifar:</p> <p>„Aðeins sú trú, er sýnir sig í verkum og valmennsku hefur í mínum augum gildi. Trúarkenningar án góðra verka eru staðlausir stafir. Ein dýrsta speki hlýtur að vera fólgin í þessum orðum: „Það, sem þér viljið að mennirnir gjöri yður, það skuluð þér og þeim gjöra“. Þarna er fengin lausnin á öllum sambúðarvanda. Einnig hlýtur það að vera lögmál lífsins: „Eins og maðurinn sáir, þannig mun hann og uppskera. Með því er öllu réttlæti fullnægt.“</p> <p>Minning Björns Jakobssonar lifir í hugum okkar, sem nutum hans kennslu og samfylgdar, hún lifir í ritverkum hans, og hún lifir lengst í sönglögum hans, sem margir íslenzkir tónlistarmenn hafa flutt og margir tekið við þau trygga.</p> <p>Í NÓV. 1977. Bjarni Guðráðsson.</p> <p>Heimild: Organistablaðið 3. tbl. 10. árg. 1977</p>

Staðir

Bæjarkirkja Organisti 1914-1975

Tengt efni á öðrum vefjum

Hugi Þórðarson uppfærði 12.12.2014