Kristján Jónsson 18.08.1897-02.12.1988

Kristján Jónsson

Hinn 18. ágúst sl. varð Kristján Jónsson, fyrrv. skólastjóri Hnífsdal áttræður að aldri. Hann er fæddur að Eyri í Seyðisfirði vestra, sonur þeirra hjóna, Jón Jakobssonar og Kristjönu Kristjánsdóttur, sem fædd voru og upp alin norður í Grunnavíkurhreppi en fluttu úr heimabyggð sinni á hið forna höfuðból, Eyri.

Ólst Kristján upp við alla algenga vinnu þar vestra, bæði sjó og landi, unz hann settist í Flensborgarskóla og síðan í Kennaraskólann og útskrifaðist þaðan vorið 1919. Hugur hans hneigist að hljómlist og veturinn 1917-1918 tók hann að nema af eigin rammleik tónfræði og orgelspil. Í Kennaraskólanum hugði hann að fá tilsögn í organleik hjá Sigfúsi Einarssyni, tónskáldi, sem þá kenndi söng við skólann, en þá var hvergi hljóðfæri að fá að láni til æfinga. Varð hann þá af þeirri kennslu og því varð organleikur hans sjálfsnám eingöngu, því áfram hélt hann að æfa sig eftir því sem föng voru á.

Haustið 1919 tók hann við skólastjórn barnaskólans í Hnífsdal og var það óslitið til 1967, að hann hætti fyrir aldurs sakir. Og þegar Hnífsdalur varð sérstök sókn gerðist hann organleikari við guðsþjónustur og aðrar kirkjulegar athafnir 1926 og hélt því starfi þar til fyrir fjórum árum, en allt fram á þennan dag hefur hann kenn söng við skólann, eins og alla skólatíð sína. Við organleikarastarfinu tók hann vegna nauðsynjar og vöntunar á kirkjuorganleikara. Og óhætt má segja, að hann hafi verið aðal driffjöðrin í söngmálum Hnífsdælinga um áratuga skeið.

Þegar ég tók við Ísafjarðarprestakalli á haustdögum 1942 voru margar ágætar söngraddir í Hnífsdal. Eru mér m. a. í minni þeir Páll Pálsson, útvegsbóndi og Magnús Guðmundsson, vélstjóri. Voru þeir báðir bassamenn miklir og hefðu raddir þeirra sómt sér vel í hvaða kór sem var í veröldinni.

Árið 1946 var stofnaður formlega blandaður kór í Hnífsdal, Samkór Hnífsdælinga. Við stjórn hans tók Kristján. Hefur hann verið við lýði allt til þessa dags. Og hvarvetna þar sem tekið var lagið við ýms tækifæri í Hnífsdal var Kristján stjórnandi og undirleikari og örvaði til söngs.

Víða við Djúp, sem mjög er áberandi í dreifbýlinu, var mikill skortur á organleikurum við guðsþjónustuhald og aðrar kirkjulegar athafnir svo sem jarðarfarir. Var þá oft leitað til Kristjáns að hlaupa þar undir bagga, og ávalt var hann reiðubúinn að gegna þar kalli, enda maðurinn hið mesta lipurmenni, sem vill hvers manns vanda leysa. Því á ég líka ljúfar minningar um samstarfið við hann, sem einnig átti sér stað utan heimabyggðar. Þótt hér hafi verið í fáum dráttum dregin upp svipmynd af Kristjáni sem organleikara, þá vil ég þess geta að á hann hlóðust ýmis félagsstörf. Hann var tvívegis hreppsstjóri byggðarlags síns, hreppsnefndarmaður, safnaðarfulltrúi, í stjórn Sambands vestf. kirkjukóra. Og ekki skal því gleymt, að hann tók þátt í leikstarfsemi byggðarlags síns og átti þar góð tilþrif á sviði. Hann var því ekki við eina fjöl felldur í þjónustu sinni við samfélag sitt.

Kristján er tvíkvæntur. Fyrri kona hans, Sigríður Kjartansdóttir, var samkennari hans lengst af sambúð þeirra, en hún lézt fyrir aldur fram. Þau hjón eignuðust fimm mannvænleg börn. Síðari kona hans er Helga Jónsdóttir, austfirzk að ætt. En hér með vil ég nú nota tækifærið og senda hinum aldna samstarfsmanni mínum um áratuga skeið kveðju mína og konu hans og þakka fyrir góð og gömul kynni. Vil ég þakka samstarf í heimi tóna og tilbeiðslu og þann einlæga vilja, sem kom fram í organleikarastarfi Kristjáns, þar sem ekki var horft til launa, en undirrótin að þjóna hinni göfugu gyðju, sönglistinni og samborgurum sínum um leið, en slíkir menn eru ómissandi í hverju byggðarlagi.

Sig. Kristjánsson.

Heimild: Organistablaðið 3. tbl. 10 árg. 1977

Staðir

Hnífsdalskapella Organisti 1926-1973

Tengt efni á öðrum vefjum

Hugi Þórðarson uppfærði 12.12.2014