Grallarinn Graduale: Ein almennileg messusöngbók

Saga

Guðbrandur biskup var fæddur á Staðarbakka í Miðfirði 1542 og andaðist á Hólum 1627. Hann var biskup á Hólum i 56 ár, og að öllu samtöldu einn hinn merkasti og duglegasti biskup, er vjer höfum nokkru sinni átt.Þótt nokkuð væri af nótum í sálmabókum Guðbrands, vantaði þó mjög mikið á, að þar væru nótur við alla sálmana; þær bækur var því frekar að skoða sem sálmabækur en sem söngbækur eða kóralbækur. Það var Guðbrandur Þorláksson biskup, sem hljóp hjer undir bagga eins og með fleira þarflegt; hann gaf út fyrstur manna íslenzka sálmasöngsbók, er var í gildi frá þeim tíma og allt fram að 1801, að sálmabók Magnúsar Stephensens kom út. Þessi sálmasöngsbók var Grallarinn, og kom hin fyrsta útgáfa hans út 1594; hann er að mörgu leyti sniðinn eptir Jespersöns Graduale hjá Dönum, útg. 1573. Formálinn fyrir þessari fyrstu útgáfu Grallarans er eptir Odd Einarsson, biskup í Skálholti, og er fyrirsögnin: Um þann sálmasöng, sem tíðkast í kristilegri kirkju, nokkur undirvísun af lærðra manna bókum, þeim til fróðleiks, sem það hafa ekki sjálfir lesið. Formáli þessi er hið fyrsta, sem prentað er á íslenzku um söng, en engin tilsögn í söngfræði er þar veitt. Oddur biskup var talinn mjög vel að sjer í söng og söngfræði, og átti hann mjög mikinn og góðan þátt í þessari 1. útg. Grallarans. Við næstu útg. Grallarans samdi Guðbrandur biskup sjálfur formálann, og stóð sá formáli um stund. Aptan við 6. útgáfu Grallarans er: Appendix, sem er stutt undirvísun um einfaldan söng, fyrir þá, sem lítið eða ekkert þar út í lært hafa, en girnast þó grundvöllinn að vita og sig framar að iðka. Þessi Appendix er 7 bls., og er eptir Þórð biskup Þorláksson, og er hann hin fyrsta söngfræði, sem prentuð hefur verið á íslenzku, því þar er kennt að þekkja nótur og lesa úr ?Gammanum? og einnig er stuttlega drepið á, hvernig eigi að fara að syngja eptir nótum. Er Appendixinn í 6 greinum og er innihald greinanna þetta: ?l.gr. Um Gammann og lyklana. 2. gr. Um linan og harðan söng eður þar á milli; cantus mollis, cantus durus, og þar á milli er cantus naturalis. 3. gr. Um samhljóðandi nótur, sem söngvararnir kalla intervalla musica, það er, viss bil milli hljóðanna. 4. gr. Um krapt og merking nótnanna, item um dragnótur. 5. gr. Um nokkur teikn í söngnum. 6. gr. Um choral-söng og figurat-söng?. Sú grein hljóðar svo: ?Það kallast choralsöngur, sem hefur jafnar nótur, og nefnist eptir þeim, sem hann hefur fyrstur fundið, Gregorianskur söngur, og má hann sjást í Grallaranum allvíða, einkum í latínusöng. Figurat-söngur kallast sá, sem ekki hefur allar nótur jafnar, heldur sumar lengri en sumar styttri, og nefnist eptir autore, sem hann hefur fyrst fundið, Ambrosianskur söngur; þessi er allvíða í Grallaranum á íslenzkum sálmum, sem misjafnar nótur hafa. Og er þetta svo hin stytzta og einfaldasta undirvísun um grallarasönginn fyrir tyrones, og þá, sem lítt iðkaðir eru í sönglistinni?. ? Þetta örstutta ágrip var hin eina söngfræði, sem íslendingar höfðu við að styðjast í hálfa aðra öld, allt þangað til söngfræðis-ágrip Magnúsar Stephensens kom út, aptan við sálmabókina 1801. Þessi Appendix Þórðar biskups er prentaður orðrjettur aptan við allar útgáfur Grallarans eptir þetta, og er hin síðasta útgáfa hans, hin nítjánda, gefin út á Hólum 1779.Eptir þessum nótum og þessari söngfræði var söngur kenndur bæði í Hólaskóla og í Skálholtsskóla. Ekki er hægt að sanna, að annar söngur hafi verið kenndur þar en sálmasöngur Grallarans og hátíðasöngur sá, sem bar er nóteraður og að miklu leyti er tekinn úr Breitendichs kóralbók. En mikil líkindi eru til þess, að eitthvað meira hafi verið kennt þar, bæði fleiri og önnur sálmalög, lög við andleg kvæði og jafnvel lög við veraldleg kvæði. Að til hafi verið mjög mikið af andlegum lögum á 17. og 18. öld, sem gengu manna á milli, á það bendir annað eins sönglaga-safn eins og Hymnodia sacra Guðmundar Högnasonar prests í Vestmannaeyjum, skrifað 1742, og sem hefur inni að halda yfir 100 andleg lög eða lög við sálma og andleg kvæði, og engin þeirra eru í Grallaranum eða Hólabókunum; finnst mjer ekkert eðlilegra, en að eitthvað af slíkum lögum hafi verið kennt á skólunum jafnhliða Grallarasöngnum. Og að til hafi verið töluvert af veraldlegum lögum, bæði útlendum og innlendum, á það bendir meðal annars formáli Eggerts Ólafssonar fyrir kvæðum hans, þar sem hann segir: ?Um þessi kvæði öll má eg það segja í einu orði, að þau sjeu ýmisleg,og það með fernt slag, að viðlögum, bragarháttum. skáldskap og efni. Fyrst eru lögin allsháttar, innlend og útlend, þó flestöll alkunnug, og í þann máta innlend orðin; samt er ei hvert kvæði út í loptið gjört undir því og því viðlagi, heldur með ásetningi valdir tónarnir, hver til síns efnis, svo sem: lystug lög, það er hóflega fljót og fallega breytin að hækkun og lækkun, til lystugs efnis; dimm og torveld lög til sorglegrar ræðu; jöfn og hæg til sjálfráðrar alvöru, hver ei mjög stjórnast af hryggð eða gleði; ójöfn og ákefðarsöm til melankóliskrar tölu; og loksins skemmtin 1ög en þó breytileg til kýmilegs efnis, og þar sem blandast gaman og alvara; er þetta jafnan aðgætandi, þegar menn kveða, og vegna þess er með öðru ein útheimt algjörlegs skálds, að góður smekkur í list og kunnáttu sönglistarinnar sje sameinaður skáldlegu andríki; slíkt hefur gjört hið ágæta skáld Hallgrímur í sálmum sínum, og víða er það auðsjáanlega aðgætt í vorum messusöngum. Nú eru þvílíkar röksemdir til þess, að bæði hjer í kverinu, sem annarsstaðar víða, brúkast stundum að sakleysu rímna- og kvæðalög við sálma, eins og sálmalög við rímur og kvæði, nefnilega, að nauðsyn ber þar til vegna efnisins?. Fleiri minnast á veraldleg lög í landinu um þær mundir. Í handriti einu frá því um eða fyrir 1700, er heitir Melodia og síðar verður minnzt á í safni þessu, eru yfir 20 lög við vísur mjög veraldlegs efnis, vikivakavísur og þesskonar. Magnús Stephensen getur um það, að eptir miðja 18. öld hafi í landinu fjölgað lögum við gaman- og gleðisöngva, að útlendra þjóða hætti, og sjeu þau líflegri og sönglegri en hin fyrri ósönglegu rímnalög; og á öðrum stað tekur hann beinlínis fram, að inn í landið hafi flutzt falleg, verzleg útlend lög, en þeim hafi ekki verið vel tekið af alþýðunni, og breiðist þau því seinna út en æskilegt væri. Magnús var því mjög hlynntur, að glaðværðarlögum fjölgaði í landinu, og þess vegna bæði orkti hann margt sjálfur og gaf út eptir aðra kvæði með nýjum bragarháttum, og átti það að vera til að bæta söngsmekk íslendinga. Þegar hann gaf þessi kvæði út í Vinagleðinni 1797, segist hann í formálanum hafa verið að hugsa um að láta nótur fylgja hinum nýju bragarháttum í bókinni, en segist þó hafa hætt við það, og bætir svo þessu við: ?en þegar Grallararnir sýna, að vor fánýti söngur þekkir engan takt, án hvers góð hljóð verða óhljóð og dýrðlegir lofsöngvar grenjast fram, ? ? fari þá vel öll sönglist og allur íslenzkur nótnasöngur!? Bendir þetta á, að honum hafi ekki þótt mikið til kirkjusöngsins koma um það leyti, og hefur hann að líkindum mikið til síns máls í því efni, þótt hætt sje við að hann taki heldur djúpt í árinni. Gagnvart þessum þunga áfellisdómi Magnúsar um kirkjusönginn á síðari hluta 13. aldar skal jeg setja það hjer, sem Nicolaj Mohr, færeyskur maður, mjög vel menntaður, segir um kirkjusönginn á íslandi um það leyti, sem hann ferðaðist hjer um land, en það var 1780 og 1781. Hann segir svo í ferðasögu sinni: ?Kirkjusöngurinn er venjulega í allgóðu lagi, því nóturnar við þann og þann sálm í Grallaranum standa við fyrsta versið, en eptir Grallaranum hafa prestarnir lært að syngja í skólunum. Þeir, sem hafa bezt hljóð, sitja optast inni í kór í nánd við prestinn. íslendingar syngja reyndar ekki sjerlega skemmtilega, því söngur þeirra er laus við allt, sem kallað er skemmtilegt á vorum dögum, en kirkjusöngur þeirra fer eins skipulega fram og auðið er, hljóðfærislaust?.Bjarni Þorsteinsson: Íslensk ÞjóðlögBls. 43-47

001 - 1

Erindi:
Ekkert skráð
Lög:
Ekkert skráð
Upplýsingar:
Forsíða (ATH! Í gagnagrunninum eru ekki skráð blaðsíðutöl í bókinni heldur númer myndanna – RÞ 4. maí 2011)

002 - 2

Erindi:
Ekkert skráð
Lög:
Ekkert skráð
Upplýsingar:
Forsíða 2

003 - 3

Erindi:
Ekkert skráð
Lög:
Ekkert skráð
Upplýsingar:
Formáli Þórðar Þorlákssonar

004 - 4

Erindi:
Ekkert skráð
Lög:
Ekkert skráð
Upplýsingar:
Formáli Odds Einarssonar

005 - 5

Erindi:
Ekkert skráð
Lög:
Ekkert skráð
Upplýsingar:
Formáli Guðbrands Þorlákssonar

006 - 6

Erindi:
Jesús guðs son eingetinn
Lög:
Þann fyrsta sunnudag í aðventu. Messuupphaf í móðurmáli
Upplýsingar:
Ekkert skráð

007 - 7

Erindi:
Kyrie guð faðir hæsta traust
Lög:
Kyrie
Upplýsingar:
Ekkert skráð

008 - 8

Erindi:
Alleinasta guði í himnaríki
Lög:
Gloria in excelsis deo
Upplýsingar:
Ekkert skráð

009 - 9

Erindi:
Halelúja gleðjist í drottni allir kristnir menn
Lög:
Halelúja sem syngjast skal um jólaföstutímann
Upplýsingar:
Ekkert skráð

010 - 10

Erindi:
Nú biðjum vér heilagan anda
Lög:
Sekventían
Upplýsingar:
Ekkert skráð

011 - 11

Erindi:
Vér trúum allir á einn guð
Lög:
Credo
Upplýsingar:
Ekkert skráð

012 - 12

Erindi:
Heiðrum guð föður himnum á
Lög:
Eftir predikun
Upplýsingar:
Ekkert skráð

013 - 13

Erindi:
Jesús Kristus er vor frelsari
Lög:
Ekkert skráð
Upplýsingar:
Ekkert skráð

014 - 14

Erindi:
Jesú þín minning mjög sæt er
Lög:
Ekkert skráð
Upplýsingar:
Ekkert skráð

015 - 15

Erindi:
Kristi vér allir þökkum þér
Lög:
Þakklætissálmur eftir sakramentið
Upplýsingar:
Ekkert skráð

016 - 16

Erindi:
Guð veri lofaður og svo blessaður
Lög:
Eftir sakramentis útdeiling
Upplýsingar:
Ekkert skráð

017 - 17

Erindi:
Gleð þig guðs sonar brúð
Lög:
Ekkert skráð
Upplýsingar:
Ekkert skráð

018 - 18

Erindi:
Gef þinni kristni góðan frið
Lög:
Þriðja sunnudag í aðventu
Upplýsingar:
Ekkert skráð

019 - 19

Erindi:
Sá vitnisburður hinn valdi
Lög:
Fjórða sunnudag í aðventu
Upplýsingar:
Ekkert skráð

020 - 20

Erindi:
Frelsarinn er oss fæddur nú
Lög:
Á fæðingarhátíð frelsarans Jesú Kristí og Introitus í móðurmáli
Upplýsingar:
Ekkert skráð

021 - 21

Erindi:
Heiðra skulum vér herrann Krist
Lög:
Annar introitus sem syngja má í náttmessunni
Upplýsingar:
Ekkert skráð

022 - 22

Erindi:
Puer natus est nobis
Lög:
Puer natus
Upplýsingar:
Ekkert skráð

023 - 23

Erindi:
Kyrie eleison
Lög:
Kyrie
Upplýsingar:
Ekkert skráð

024 - 24

Erindi:
Gloria in excelsis Deo
Lög:
Gloria in excelsis deo
Upplýsingar:
Ekkert skráð

025 - 25

Erindi:
Haleluja Dies sanctificatus illuxit nobis
Lög:
Halelúja
Upplýsingar:
Ekkert skráð

026 - 26

Erindi:
Grates nunc omnes reddamus Domino Deo
Lög:
Sekventían
Upplýsingar:
Ekkert skráð

027 - 27

Erindi:
Nú viljum vér allir þakka guði vorum herra
Lög:
Sekventían
Upplýsingar:
Ekkert skráð

028 - 28

Erindi:
Credo in unum deum
Lög:
Credo
Upplýsingar:
Ekkert skráð

029 - 29

Erindi:
Í dag eitt blessað barnið er
Lög:
Í dag eitt blessað barnið er
Upplýsingar:
Ekkert skráð

030 - 30

Erindi:
Dominus vobiscum
Lög:
Prefatian
Upplýsingar:
Ekkert skráð

031 - 31

Erindi:
Sanctus
Lög:
Sanctus
Upplýsingar:
Ekkert skráð

032 - 32

Erindi:
Tibi laus salus sit Christe
Lög:
Tibi laus salus sit Christe
Upplýsingar:
Ekkert skráð

033 - 33

Erindi:
Agnus dei
Lög:
Agnus
Upplýsingar:
Ekkert skráð

034 - 34

Erindi:
Puer natus in Betlehem
Lög:
Puer natus
Upplýsingar:
Ekkert skráð

035 - 35

Erindi:
Kyrie guð faðir himnaríkja
Lög:
Kyrie
Upplýsingar:
Ekkert skráð

036 - 36

Erindi:
Gloria dýrð heiður sé guði í hæðum
Lög:
Gloria
Upplýsingar:
Ekkert skráð

037 - 37

Erindi:
Halelúja eitt sveinbarn fætt oss sannlega er
Lög:
Halelúja
Upplýsingar:
Ekkert skráð

038 - 38

Erindi:
Vér trúum allir á einn guð
Lög:
Messu Credo á íslensku
Upplýsingar:
Ekkert skráð

039 - 39

Erindi:
Heilagur heilagur heilagur ert þú
Lög:
Sanctus
Upplýsingar:
Ekkert skráð

040 - 40

Erindi:
Þér sé lof og dýrð Jesú Krist
Lög:
Á meðan Sacramentum útdeilist
Upplýsingar:
Ekkert skráð

041 - 41

Erindi:
Borinn er sveinn í Betlehem
Lög:
Eftir blessan
Upplýsingar:
Ekkert skráð

042 - 42

Erindi:
Syngið guði sæta dýrð
Lög:
Resonet in laudibus
Upplýsingar:
Ekkert skráð

043 - 43

Erindi:
Sá frjáls við lögmál fæddur er
Lög:
Eftir blessan
Upplýsingar:
Ekkert skráð

044 - 44

Erindi:
Þá barnið Jesús í Betlehem
Lög:
Í dag eitt blessað barnið er
Upplýsingar:
Ekkert skráð

045 - 45

Erindi:
Mildi Jesú sem manndóm tókst
Lög:
Mildi Jesú sem manndóm tókst
Upplýsingar:
Ekkert skráð

046 - 46

Erindi:
Með hjarta og tungu hver mann syngi
Lög:
Á Kyndilmessu Introitus á íslensku
Upplýsingar:
Ekkert skráð

047 - 47

Erindi:
Náttúran öll og eðli manns
Lög:
Náttúran öll og eðli manns
Upplýsingar:
Ekkert skráð

048 - 48

Erindi:
Allir guðs þjónar athugið
Lög:
Ekkert skráð
Upplýsingar:
Ekkert skráð

049 - 49

Erindi:
Héðan í burt með friði ég fer
Lög:
Eftir blessan
Upplýsingar:
Ekkert skráð

050 - 50

Erindi:
Miskunna oss ó herra guð
Lög:
Eftir blessan
Upplýsingar:
Ekkert skráð

051 - 51

Erindi:
Jesús Kristur að Jórdan kom
Lög:
Jesús Kristur að Jórdan kom
Upplýsingar:
Ekkert skráð

052 - 52

Erindi:
Halelúja drottinn guð
Lög:
Halelúja. Um alla föstu
Upplýsingar:
Ekkert skráð

053 - 53

Erindi:
Gjörvöll kristnin skal gleðjast nú
Lög:
Gjörvöll kristnin skal gleðjast nú
Upplýsingar:
Ekkert skráð

053 - 53

Erindi:
Af djúpri hryggð ákalla ég þig
Lög:
Messu upphaf í móðurmáli
Upplýsingar:
Ekkert skráð

054 - 54

Erindi:
Jesú Kristi vér þökkum þér
Lög:
Eftir blessan
Upplýsingar:
Ekkert skráð

055 - 55

Erindi:
Guð þann engil sinn Gabríel
Lög:
Á boðunardegi Maríu
Upplýsingar:
Ekkert skráð

056 - 56

Erindi:
Þá Jesús til Jerúsalem
Lög:
Eftir blessan
Upplýsingar:
Ekkert skráð

058 - 58

Erindi:
Oss lát þinn anda styrkja
Lög:
Á skírdag. Messuupphaf í móðurmáli
Upplýsingar:
Ekkert skráð

059 - 59

Erindi:
Tunga mín af hjarta hljóði
Lög:
Tunga mín af hjarta hljóði
Upplýsingar:
Ekkert skráð

060 - 60

Erindi:
Vor herra Jesús vissi það
Lög:
Eftir blessan
Upplýsingar:
Ekkert skráð

061 - 61

Erindi:
Eilífur guð og faðir kær
Lög:
Eilífur Guð og faðir kær
Upplýsingar:
Ekkert skráð

062 - 62

Erindi:
Jesús Kristur á krossi var
Lög:
Eftir predikun
Upplýsingar:
Ekkert skráð

063 - 63

Erindi:
Þann heilaga kross vor herra bar
Lög:
Eftir blessan
Upplýsingar:
Ekkert skráð

064 - 64

Erindi:
Allfagurt ljós oss birtist brátt
Lög:
Aurora lucis
Upplýsingar:
Ekkert skráð

065 - 65

Erindi:
Endurlausnarinn vor Jesú Krist
Lög:
Lofsöngur fyrir messuupphaf
Upplýsingar:
Ekkert skráð

066 - 66

Erindi:
Resurrexi et ad huc tecum sum
Lög:
Introitus latinus
Upplýsingar:
Ekkert skráð

067 - 67

Erindi:
Kyrie eleison
Lög:
Kyrie
Upplýsingar:
Ekkert skráð

068 - 68

Erindi:
Gloria in excelsis Deo
Lög:
Gloria
Upplýsingar:
Ekkert skráð

069 - 69

Erindi:
Haleluja Pasca nostrum immolatus est Christus
Lög:
Halelúja
Upplýsingar:
Ekkert skráð

070 - 70

Erindi:
Ekkert skráð
Lög:
Sekventían
Upplýsingar:
Ekkert skráð

071 - 71

Erindi:
Kristur reis upp frá dauðum
Lög:
Kristur reis upp frá dauðum
Upplýsingar:
Páskadagur. 3x fyrir og eftir predikun.

072 - 72

Erindi:
Vere dignum et justum est
Lög:
Dominus Vobiscum
Upplýsingar:
Ekkert skráð

073 - 73

Erindi:
Í dag er Kristur upprisinn
Lög:
Resurrexit Christus
Upplýsingar:
Ekkert skráð

074 - 74

Erindi:
Kyrie guð faðir miskunna þú oss
Lög:
Kyrie
Upplýsingar:
Ekkert skráð

075 - 75

Erindi:
Halelúja sætlega syngjum vér
Lög:
Halelúja
Upplýsingar:
Ekkert skráð

076 - 76

Erindi:
Páskalamb vér heilagt höfum
Lög:
Sekventían
Upplýsingar:
Ekkert skráð

077 - 77

Erindi:
Sannlega er það tilheyrilegt
Lög:
Prefatian
Upplýsingar:
Ekkert skráð

078 - 78

Erindi:
Guðs son í grimmu dauðans bönd
Lög:
Guðs son í grimmu dauðans bönd
Upplýsingar:
Ekkert skráð

079 - 79

Erindi:
Dýrðlegi kóngur ó Kristi
Lög:
Dýrðlegi kóngur ó Kristí
Upplýsingar:
Ekkert skráð

080 - 80

Erindi:
Í dag þá hátíð höldum vér
Lög:
Á uppstigningardag
Upplýsingar:
Ekkert skráð

081 - 81

Erindi:
Veni Sancte Spiritus
Lög:
Veni sancte Spiritus
Upplýsingar:
Ekkert skráð

082 - 82

Erindi:
Kyrie fons bonitates Pater ingenite
Lög:
Kyrie
Upplýsingar:
Ekkert skráð

082 - 82

Erindi:
Ekkert skráð
Lög:
Ekkert skráð
Upplýsingar:
Ekkert skráð

083 - 83

Erindi:
Spiritus Domini
Lög:
Introitus latinus
Upplýsingar:
Ekkert skráð

084 - 84

Erindi:
Gloria in excelsis Deo
Lög:
Gloria
Upplýsingar:
Ekkert skráð

085 - 85

Erindi:
Haleluja Veni Sancte Spiritus
Lög:
Halelúja
Upplýsingar:
Ekkert skráð

086 - 86

Erindi:
Veni Sancte Spiritus
Lög:
Sekventían
Upplýsingar:
Ekkert skráð

087 - 87

Erindi:
Ekkert skráð
Lög:
Ekkert skráð
Upplýsingar:
Ekkert skráð

088 - 88

Erindi:
Kom skapari heilagi andi og Veni creator Spiritus
Lög:
Eftir blessan
Upplýsingar:
Ekkert skráð

089 - 89

Erindi:
Kom þú góði heilagi andi
Lög:
Veni sancte í móðurmáli
Upplýsingar:
Ekkert skráð

090 - 90

Erindi:
Kom andi heilagi
Lög:
Kom þú góði
Upplýsingar:
Ekkert skráð

091 - 91

Erindi:
Kyrie guð faðir sannur
Lög:
Kyrie
Upplýsingar:
Ekkert skráð

092 - 92

Erindi:
Halelúja allt fólk nú á
Lög:
Halelúja
Upplýsingar:
Ekkert skráð

093 - 93

Erindi:
Kom guð helgi andi hér
Lög:
Sekventían
Upplýsingar:
Ekkert skráð

094 - 94

Erindi:
Sannlega er það tilheyrilegt
Lög:
Prefatian
Upplýsingar:
Ekkert skráð

095 - 95

Erindi:
Kom herra guð heilagi andi
Lög:
Kom herra Guð, heilagi andi
Upplýsingar:
Ekkert skráð

096 - 96

Erindi:
Guð vor faðir vert þú oss hjá
Lög:
Introitus í móðurmáli
Upplýsingar:
Ekkert skráð

097 - 97

Erindi:
Benedicta sit sancta Trinitas
Lög:
Introitus latinus
Upplýsingar:
Ekkert skráð

098 - 98

Erindi:
Haleluja O beata benedicta gloriosa Trinitas
Lög:
Halelúja
Upplýsingar:
Ekkert skráð

099 - 99

Erindi:
Benedicta semper sancta sit Trinitas
Lög:
Sekventían
Upplýsingar:
Ekkert skráð

100 - 100

Erindi:
Æterne Deus
Lög:
Dominus Vobiscum
Upplýsingar:
Ekkert skráð

101 - 101

Erindi:
Sannheilagt ljós samjöfn þrenning
Lög:
Eftir blessan
Upplýsingar:
Ekkert skráð

102 - 102

Erindi:
Blessuð sért þú heilög þrenning
Lög:
Messu upphaf í móðurmáli
Upplýsingar:
Trinitatis sd. Annar Intr.

103 - 103

Erindi:
Ekkert skráð
Lög:
Ekkert skráð
Upplýsingar:
Ekkert skráð

104 - 104

Erindi:
Halelúja heyr þú hin sæla blessaða dýrðarfulla þrenning
Lög:
Halelúja
Upplýsingar:
Ekkert skráð

105 - 105

Erindi:
Ó þú göfuglega þrenning
Lög:
Sekventían
Upplýsingar:
Ekkert skráð

106 - 106

Erindi:
Heilagur heilagur heilagur ert þú
Lög:
Sanctus
Upplýsingar:
Ekkert skráð

107 - 107

Erindi:
Vér trúum allir á einn guð
Lög:
Ekkert skráð
Upplýsingar:
Ekkert skráð

108 - 108

Erindi:
Herra guð í himnaríki
Lög:
Eftir blessan
Upplýsingar:
Ekkert skráð

109 - 109

Erindi:
Lifandi guð þú lít þar á
Lög:
Lifandi Guð þú lít þar á
Upplýsingar:
Ekkert skráð

110 - 110

Erindi:
Hæsti guð herra mildi
Lög:
Eftir blessan
Upplýsingar:
Ekkert skráð

111 - 111

Erindi:
Eilífum föður öll hans hjörð
Lög:
Eftir blessan
Upplýsingar:
Ekkert skráð

112 - 112

Erindi:
Fagnaðarboðskap birti þá
Lög:
Pro Exita
Upplýsingar:
Ekkert skráð

113 - 113

Erindi:
Mitt hjarta hvar til hryggist þú?
Lög:
Mitt hjarta hvar til hryggist þú?
Upplýsingar:
Ekkert skráð

114 - 114

Erindi:
Guð miskunni nú öllum oss
Lög:
Eftir blessan
Upplýsingar:
Ekkert skráð

115 - 115

Erindi:
Heimili vort og húsin með
Lög:
Heimili vort og húsin með
Upplýsingar:
Ekkert skráð

116 - 116

Erindi:
Veröldinni vildi guð
Lög:
Veröldinni vildi Guð
Upplýsingar:
Ekkert skráð

117 - 117

Erindi:
Sælir eru þeir allir nú
Lög:
Eftir blessan
Upplýsingar:
Ekkert skráð

118 - 118

Erindi:
Konung Davíð sem kenndi
Lög:
Introitus í móðurmáli
Upplýsingar:
Ekkert skráð

119 - 119

Erindi:
Væri nú guð oss eigi hjá
Lög:
Eftir blessan
Upplýsingar:
Ekkert skráð

120 - 120

Erindi:
Esajas spámann öðlaðist að fá
Lög:
Á Mikaelsmessu
Upplýsingar:
Ekkert skráð

121 - 121

Erindi:
Ó guð vér lofum þig
Lög:
Te Deum Laudamus
Upplýsingar:
Ekkert skráð

122 - 122

Erindi:
Þér þakkir gjörum
Lög:
Eftir blessan
Upplýsingar:
Ekkert skráð

123 - 123

Erindi:
Til þín heilagi herra guð
Lög:
Til þín heilagi herra Guð
Upplýsingar:
Ekkert skráð

124 - 124

Erindi:
Óvinnanleg borg er vor guð
Lög:
Eftir blessan
Upplýsingar:
Ekkert skráð

125 - 125

Erindi:
Sælir eru þeim sjálfur guð
Lög:
Introitus í móðurmáli
Upplýsingar:
Ekkert skráð

126 - 126

Erindi:
Upp á fjallið Jesús vendi
Lög:
Eftir blessan
Upplýsingar:
Ekkert skráð

127 - 127

Erindi:
Guðs son kallar komið til mín
Lög:
Introitus í móðurmáli
Upplýsingar:
Ekkert skráð

128 - 128

Erindi:
Lofið guð í hans helgidóm
Lög:
Eftir blessan
Upplýsingar:
Ekkert skráð

129 - 129

Erindi:
Vaknið upp kristnir allir
Lög:
Introitus í móðurmáli
Upplýsingar:
Ekkert skráð

130 - 130

Erindi:
Krists er koma fyrir höndum
Lög:
Eftir blessan
Upplýsingar:
Ekkert skráð

131 - 131

Erindi:
Frið veittu voru landi
Lög:
Vers sem venjulegt er allvíða í Skálholtsstifti
Upplýsingar:
Ekkert skráð

132 - 132

Erindi:
Nú bið ég guð þú náðir mig
Lög:
Introitus
Upplýsingar:
Ekkert skráð

133 - 133

Erindi:
Kyrie eleison
Lög:
Kyrie
Upplýsingar:
Ekkert skráð

134 - 134

Erindi:
Ó guð vor faðir sem í himnaríki ert
Lög:
Faðir vor
Upplýsingar:
Ekkert skráð

135 - 135

Erindi:
Kyrie eleison
Lög:
Litanían í móðurmáli
Upplýsingar:
Ekkert skráð

136 - 136

Erindi:
Ó þú guðs lamb
Lög:
Ó þú Guðs lamb
Upplýsingar:
Ekkert skráð

137 - 137

Erindi:
Vér höfum syndgast með vorum forfeðrum
Lög:
Vers
Upplýsingar:
Ekkert skráð

138 - 138

Erindi:
Heyr þú almáttugi guð og eilífi faðir
Lög:
Kollektur
Upplýsingar:
Ekkert skráð

139 - 139

Erindi:
Minnstu ó maður á minn deyð
Lög:
Pro Exita
Upplýsingar:
Ekkert skráð

140 - 140

Erindi:
Syndugi maður sjá þitt ráð
Lög:
Pro Exita
Upplýsingar:
Ekkert skráð

141 - 141

Erindi:
Tak frá oss sæti herra
Lög:
Tak frá oss sæti herra
Upplýsingar:
Ekkert skráð

142 - 142

Erindi:
Faðir vor sem á himnum ert
Lög:
Faðir vor sem á himnum ert
Upplýsingar:
Ekkert skráð

143 - 143

Erindi:
Heilagan anda áköllum nú
Lög:
Heilagan anda áköllum nú
Upplýsingar:
Ekkert skráð

144 - 144

Erindi:
Ó herra guð ég þakka þér
Lög:
Þakkargjörð fyrir liðinn vetur og bænarfórn upp á komandi sumar
Upplýsingar:
Ekkert skráð

145 - 145

Erindi:
Ó guð heilagur heilagur
Lög:
Þakkargjörð fyrir liðið sumar og bænarfórn upp á komandi vetur
Upplýsingar:
Ekkert skráð

146 - 146

Erindi:
Aví aví mig auman mann
Lög:
Introitus
Upplýsingar:
Ekkert skráð

147 - 147

Erindi:
Á þig alleina Jesú Krist
Lög:
Á þig aleina Jesú Krist
Upplýsingar:
Ekkert skráð

148 - 148

Erindi:
Ó vér syndum setnir
Lög:
Pro Exita
Upplýsingar:
Ekkert skráð

149 - 149

Erindi:
Tak af oss faðir of þunga reiði
Lög:
Tak af oss faðir
Upplýsingar:
Ekkert skráð

150 - 150

Erindi:
Á guð alleina
Lög:
Sálmur nýlega á íslenskt mál útsettur
Upplýsingar:
Ekkert skráð

151 - 151

Erindi:
Eilífi guð vort einkaráð
Lög:
Má syngja stundum pro Exitu á bænadögum
Upplýsingar:
Ekkert skráð

153 - 153

Erindi:
Nú kom heiðinna hjálparráð
Lög:
Veni Redemptor
Upplýsingar:
Ekkert skráð

154 - 154

Erindi:
Skaparinn stjarna herra hreinn
Lög:
Conditor alme siderum
Upplýsingar:
Ekkert skráð

155 - 155

Erindi:
Af föðurs hjarta barn er borið
Lög:
Corde natus ex parentis
Upplýsingar:
Ekkert skráð

156 - 156

Erindi:
Kristur allra endurlausn og von
Lög:
Christe redemptor omnium
Upplýsingar:
Ekkert skráð

157 - 157

Erindi:
Föðursins tignar ljómandi ljós
Lög:
Splendor paternæ gloriæ
Upplýsingar:
Ekkert skráð

158 - 158

Erindi:
Játi það allur heimur hér
Lög:
Agnoscat omne seculum
Upplýsingar:
Ekkert skráð

159 - 159

Erindi:
Orð himneska útgekk til vor
Lög:
Verbum supernum prodiens
Upplýsingar:
Ekkert skráð

160 - 160

Erindi:
Af föðurnum son eingetinn
Lög:
A Patre unigenitus
Upplýsingar:
Ekkert skráð

161 - 161

Erindi:
Svo vítt um heim sem sólin fer
Lög:
A Solis ortus cardine
Upplýsingar:
Ekkert skráð

162 - 162

Erindi:
Hátíð hæst er haldin sú
Lög:
Dies est Lætitiæ
Upplýsingar:
Ekkert skráð

163 - 163

Erindi:
Móðir guðs og meyjan skær
Lög:
Virgo Dei genitrix
Upplýsingar:
Ekkert skráð

164 - 164

Erindi:
Jómfrú María ólétt var
Lög:
Um holdgan og fæðing herrans Kristí
Upplýsingar:
Ekkert skráð

165 - 165

Erindi:
Ofan af himnum hér kom ég
Lög:
Engla lofsöngur um blessaða barnið Jesúm
Upplýsingar:
Ekkert skráð

166 - 166

Erindi:
In dulci jubilo
Lög:
Ein gömul Kristileg vísa
Upplýsingar:
Ekkert skráð

167 - 167

Erindi:
Hátíð þessa heimsins þjóð
Lög:
Coeleste Organum
Upplýsingar:
Ekkert skráð

168 - 168

Erindi:
Guðdómsins hæsta náð
Lög:
In Sapientia disponens omnia
Upplýsingar:
Ekkert skráð

169 - 169

Erindi:
Lofið guð góðir kristnir menn
Lög:
Lofsöngur um Jesú Kristí hingaðkomu og fæðing
Upplýsingar:
Ekkert skráð

170 - 170

Erindi:
Eitt barn er borið í Betlehem
Lög:
Benedicamus
Upplýsingar:
Ekkert skráð

171 - 171

Erindi:
Jesú vor endurlausnari
Lög:
Á nýársdag. Barnasöngur
Upplýsingar:
Ekkert skráð

172 - 172

Erindi:
Guð láti söng vorn ganga nú
Lög:
Nýársvísa
Upplýsingar:
Ekkert skráð

174 - 174

Erindi:
Gæsku guðs vér prísum
Lög:
Þakkargjörð fyrir umliðið ár
Upplýsingar:
Ekkert skráð

175 - 175

Erindi:
Heródes grimmi því hræðist þú
Lög:
Hostis Herodes
Upplýsingar:
Ekkert skráð

176 - 176

Erindi:
Jesús í fátækt fæddist þú
Lög:
Á hreinsunardag Maríu
Upplýsingar:
Ekkert skráð

177 - 177

Erindi:
Guðs syni hægast hlið sú var
Lög:
Fit Porta Christi
Upplýsingar:
Ekkert skráð

178 - 178

Erindi:
Konungsins merki fram koma hér
Lög:
Vexilla Regis
Upplýsingar:
Ekkert skráð

179 - 179

Erindi:
Skaparinn Kristi kóngur vor
Lög:
Rex Christe
Upplýsingar:
Ekkert skráð

180 - 180

Erindi:
Hæsta hjálpræðis fögnuði
Lög:
Magno salutis gaudio
Upplýsingar:
Ekkert skráð

181 - 181

Erindi:
Lausnarinn kóngur Kristi
Lög:
Gamall pálmadagslofsöngur
Upplýsingar:
Ekkert skráð

182 - 182

Erindi:
Jesús sem að oss frelsaði
Lög:
Lofsöngur um herrans Kristí pínu
Upplýsingar:
Ekkert skráð

183 - 183

Erindi:
Fagnaðar kenning kvinnum fær
Lög:
Sermone blando Angelus
Upplýsingar:
Ekkert skráð

184 - 184

Erindi:
Kristnin syngi nú sætleiks lof
Lög:
Ad Cænam Agni
Upplýsingar:
Ekkert skráð

185 - 185

Erindi:
Jesú endurlausnin vor
Lög:
Jesu nostra redemptio
Upplýsingar:
Ekkert skráð

186 - 186

Erindi:
Upprisinn er nú Jesús Krist
Lög:
Lofsöngur og Responsorium út af Upprisunni Kristí
Upplýsingar:
Ekkert skráð

187 - 187

Erindi:
Í dag er Kristur uppstiginn
Lög:
Barnasöngur á uppstigningardag
Upplýsingar:
Ekkert skráð

188 - 188

Erindi:
Nú er á himni og jörð
Lög:
Festum nunc celebre
Upplýsingar:
Ekkert skráð

189 - 189

Erindi:
Heill helgra manna
Lög:
Vita sanctorum
Upplýsingar:
Ekkert skráð

190 - 190

Erindi:
Fertugasta dag páskum frá
Lög:
Lofsöngur út af uppstigningarhistoríunni
Upplýsingar:
Ekkert skráð

191 - 191

Erindi:
Ó þú þrefalda eining blíð
Lög:
O Lux beata
Upplýsingar:
Ekkert skráð

192 - 192

Erindi:
Heilaga þrenning hjá oss sért
Lög:
Adesto sancta Trinitas
Upplýsingar:
Ekkert skráð

193 - 193

Erindi:
Ó guð sannur í einingu
Lög:
Einn lofsöngur af verkum heilagrar þrenningar
Upplýsingar:
Ekkert skráð

194 - 194

Erindi:
Ó herra guð oss helga nú
Lög:
Einn lítill bænarsálmur til heilagrar þrenningar
Upplýsingar:
Ekkert skráð

195 - 195

Erindi:
Blessaður að eilífu sé
Lög:
Lofsöngur Zachariæ
Upplýsingar:
Ekkert skráð

196 - 196

Erindi:
Lof söng guði mey María
Lög:
Lofsöngur Maríu
Upplýsingar:
Ekkert skráð

197 - 197

Erindi:
María gekk inn til Elísabet
Lög:
Sálmur út af historíunni Luc. I
Upplýsingar:
Ekkert skráð

198 - 198

Erindi:
Rétt kristnin hæstum guði holl
Lög:
Einn fagur sálmur af englunum
Upplýsingar:
Ekkert skráð

199 - 199

Erindi:
Ég aumur mig áklaga
Lög:
Einn iðranarsálmur
Upplýsingar:
Ekkert skráð

200 - 200

Erindi:
Dagur og ljós þú drottinn ert
Lög:
Christe qui Lux
Upplýsingar:
Ekkert skráð

201 - 201

Erindi:
Kristi þú klári dagur ert
Lög:
Christe qui Lux
Upplýsingar:
Ekkert skráð

202 - 202

Erindi:
Einn guð skapari allra sá
Lög:
Deus Creator omnium
Upplýsingar:
Ekkert skráð

203 - 203

Erindi:
Nú hefst nóttin og hylur dag
Lög:
Bænarlofsöngur á kvöld
Upplýsingar:
Ekkert skráð

204 - 204

Erindi:
Eftir guðs vilja gengur það
Lög:
Te Lucis ante terminum
Upplýsingar:
Ekkert skráð

205 - 205

Erindi:
Jesú frelsari fólks á jörð
Lög:
Jesus redemptor seculi
Upplýsingar:
Ekkert skráð

206 - 206

Erindi:
Sólarljós nú fer burtu brátt
Lög:
Bænarlofsöngur á kvöld
Upplýsingar:
Ekkert skráð

208 - 208

Erindi:
Guð minn faðir ég þakka þér
Lög:
Þakkargjörð og barnasöngur af Catechismo Lutheri
Upplýsingar:
Ekkert skráð

209 - 209

Erindi:
Í svefni og vöku sannlega vér
Lög:
Kristileg kvöldvísa
Upplýsingar:
Ekkert skráð

210 - 210

Erindi:
Salve Jesú Kristi vor frelsari
Lög:
Salve Regina
Upplýsingar:
Ekkert skráð

211 - 211

Erindi:
Dagur burt tekur dimma nátt
Lög:
Morgunsöngur
Upplýsingar:
Ekkert skráð

212 - 212

Erindi:
Klár dagur og ljós nú kominn er
Lög:
Jam lucis orto sydere
Upplýsingar:
Ekkert skráð

213 - 213

Erindi:
Ljósan daginn nú líta má
Lög:
Jam lucis orto sydere
Upplýsingar:
Ekkert skráð

214 - 214

Erindi:
Standið upp Kristi börnin blíð
Lög:
Morgunsöngur
Upplýsingar:
Ekkert skráð

215 - 215

Erindi:
Bjartur dagur nú byrjar hér
Lög:
Lofsöngur á morgna
Upplýsingar:
Ekkert skráð

216 - 216

Erindi:
Dagur í austri öllu
Lög:
Ein góð dagsvísa úr dönsku snúin
Upplýsingar:
Ekkert skráð

217 - 217

Erindi:
Himneski guð vor herra
Lög:
Ein morgunbæn fyrir allrahanda stéttum
Upplýsingar:
Ekkert skráð

218 - 218

Erindi:
Herra guð þig heiðrum vér
Lög:
Te Deum Laudamus
Upplýsingar:
Ekkert skráð

219 - 219

Erindi:
Hver sem vildi að hólpinn sé
Lög:
Symbolum Athanasii
Upplýsingar:
Ekkert skráð

220 - 220

Erindi:
Vér trúum allir á einn guð
Lög:
Credo
Upplýsingar:
Ekkert skráð

221 - 221

Erindi:
Heiður sé guði himnum á
Lög:
Gloria
Upplýsingar:
Ekkert skráð

222 - 222

Erindi:
Mitt í lífi erum vér
Lög:
Media vita in morte sumus
Upplýsingar:
Ekkert skráð

223 - 223

Erindi:
Minn herra Jesús maður og guð
Lög:
Bænarsálmur um góðan og kristilegan afgang af þessum heimi
Upplýsingar:
Ekkert skráð

224 - 224

Erindi:
Jesu Deus siens homo
Lög:
Bænarsálmur um góðan og kristilegan afgang af þessum heimi
Upplýsingar:
Ekkert skráð

225 - 225

Erindi:
Þá linnir þessi líkams vist
Lög:
Hjartnæmur sálur um góða burtför
Upplýsingar:
Ekkert skráð

226 - 226

Erindi:
Cum mortis hora me vocat
Lög:
Cum mortis hora me vocat
Upplýsingar:
Ekkert skráð

227 - 227

Erindi:
Nú látum oss líkamann grafa
Lög:
Á meðan menn fylla gröfina með mold
Upplýsingar:
Ekkert skráð

228 - 228

Erindi:
Allt eins og blómstrið eina
Lög:
Kristileg umþenking dauðans
Upplýsingar:
Ekkert skráð

229 - 229

Erindi:
Ó Jesú Jesú Jesú minn
Lög:
Bænarsálmur um góða burtför
Upplýsingar:
Ekkert skráð

230 - 230

Erindi:
Um dauðann gef þú drottinn mér
Lög:
Bænarsálmur
Upplýsingar:
Ekkert skráð

231 - 231

Erindi:
Lifandi drottinn líkna mér
Lög:
Huggunarsálmur í dauðans tíð
Upplýsingar:
Ekkert skráð

232 - 232

Erindi:
Við dauða mig ei verja má
Lög:
Einn góður sálmur hvernig maður skuli búa sig til dauðans
Upplýsingar:
Ekkert skráð

233 - 233

Erindi:
Glaður nú deyja vil ég víst
Lög:
Einn huggunarsálmur
Upplýsingar:
Ekkert skráð

234 - 234

Erindi:
Lambið guðs og lausnarinn
Lög:
Huggunarsálmur mót dauðanum
Upplýsingar:
Ekkert skráð

235 - 235

Erindi:
Iam moesta qviesce querela
Lög:
Hymnus Prudentii in Exeqviis
Upplýsingar:
Ekkert skráð

236 - 236

Erindi:
Syrgjum vér ei sáluga bræður
Lög:
Hymnus Prudentii in Exeqviis
Upplýsingar:
Ekkert skráð

237 - 237

Erindi:
Þennan tíð þungbært lýð
Lög:
Hymnus Prudentii in Exeqviis
Upplýsingar:
Ekkert skráð

238 - 238

Erindi:
In Deum omnes credimus
Lög:
Confessio fidei Christianæ
Upplýsingar:
Ekkert skráð

239 - 239

Erindi:
Verði ætíð hvað vill minn guð
Lög:
Markgreifa Albrechts af Brandenburg vísa og Symbolum
Upplýsingar:
Ekkert skráð

240 - 240

Erindi:
Ekkert skráð
Lög:
Ekkert skráð
Upplýsingar:
Registur þeirra sálma og söngva sem finnast í þessum Grallara

241 - 241

Erindi:
Ekkert skráð
Lög:
Ekkert skráð
Upplýsingar:
Errata

242 - 242

Erindi:
Ekkert skráð
Lög:
Ekkert skráð
Upplýsingar:
Appendix sem er stutt undirvísun um einfaldan söng fyrir þá sem litið eður ekki þar útí lært hafa en girnast þó grundvöllinn að vita og sig framar að iðka

243 - 243

Erindi:
Ekkert skráð
Lög:
Ekkert skráð
Upplýsingar:
Áminning til fólksins

244 - 244

Erindi:
Ekkert skráð
Lög:
Ekkert skráð
Upplýsingar:
Presta endinn

Uppruni Prentuð í Skálholti 1691 (6. útg.)
Aldur 1. útg. 1594
Kirkjuleg tengsl Messusöngsbók
Handritsgerð Prentuð bók
Varðveislustaður Landsbókasafn Íslands - Háskólabókasafn
Samsafn Prentaðar bækur
Höfundur Guðbrandur Þorláksson
Skrifari Ekki skráð
Útgefandi Ekki skráð

Erindi